Pwofesè Zeinab Osman
Chèchè nan Byomateryèl Dirab ak ansyen Direktè Jeneral nan Sant Nasyonal pou Rechèch, Soudan
Li te sipoze premye piblikasyon entènasyonal youn nan elèv metriz mwen yo.
Apre plizyè mwa pase nan laboratwa a, gwoup rechèch nou an te reyisi devlope panno konpoze ki respekte anviwònman an pou endistri mèb la lè l sèvi avèk espès pyebwa Soudanè ki pa byen itilize. Nou te ekstrè tou konpoze fenolik natirèl nan jape pyebwa sa yo pou pwodui yon aditif byolojik ki te diminye emisyon fòmaldeyid ki soti nan adezif bwa konvansyonèl yo. Pwojè a te demontre kijan resous forè lokal yo te ka transfòme an materyèl ki pi an sekirite e ki pi dirab pandan y ap kreye valè ajoute nan espès ki neglije yo.
Nou te fyè de rezilta yo. Pi enpòtan toujou, nou te kontan dèske sa t ap vin premye piblikasyon entènasyonal pou yon jèn chèchè talante nan kòmansman karyè syantifik li.
Lè nou te soumèt maniskri a bay yon jounal entènasyonal espesyalize, nou te espere kritik syantifik, kòmantè evalyatè yo e petèt demann pou revizyon. Okontrè, yo te fè nou konnen ke, paske Soudan te sibi sanksyon ameriken nan moman sa a, editè a pa t kapab konsidere soumèt ki soti nan enstitisyon soudanè yo.
Malgre ke sanksyon sa yo te soti nan Etazini, enpak yo te ale byen lwen pase Etazini. Anpil mezon edisyon syantifik te opere kòm òganizasyon miltinasyonal epi yo te aplike règleman konfòmite ak sanksyon yo nan tout operasyon entènasyonal yo.
Finalman, yo te pibliye atik la nan yon jounal rejyonal revize pa lòt chèchè epi nou te rekonesan ke rechèch la te jwenn yon plas syantifik. Men, mwen souvan mande tèt mwen ki jan karyè jèn chèchè sa a te ka kòmanse diferan si premye piblikasyon li te rive nan kominote syantifik entènasyonal la.
Eksperyans sa a te anseye m ke pi gwo pri izolasyon syantifik la pa toujou mezire pa kantite atik yo rejte. Li mezire pa opòtinite yo pa janm bay.
Eritaj syantifik Soudan an gen plis pase san ane depi l tounen. Rechèch agrikòl òganize te kòmanse an 1902, epi apre sa, Laboratwa Rechèch Twopikal Wellcome yo te etabli an 1905. Rechèch medikal nan Inivèsite Khartoum ak kreyasyon Sant Nasyonal pou Rechèch la an 1970 te ranfòse fondasyon syantifik peyi a plis toujou. An 1991, Konsèy Nasyonal pou Rechèch la te restriktire epi li te chanje non pou l vin... Sant Nasyonal pou Rechèch (NCR), ki kontinye sèvi kòm prensipal enstitisyon rechèch nasyonal Soudan an.
Pandan plizyè dizèn ane, Soudan te bati enstitisyon rechèch ki respekte epi li te pwodui plizyè jenerasyon syantis ki trè kalifye. Jiska fen ane 1980 yo, Konsèy Nasyonal pou Rechèch la te atire sipò nan men patnè entènasyonal yo an Ewòp ak Amerik di Nò, epi chèchè Soudanè yo te kontribye nan pwogrè nan agrikilti, medsin, jeni ak syans natirèl.
Chanjman politik 1989 yo ak sanksyon Etazini yo te enpoze an 1995 te chanje trajektwa sa a. Etazini te deziyen Soudan kòm yon Eta ki Patwone Teworis an 1993, site swadizan sipò gouvènman Soudan an bay òganizasyon teworis entènasyonal yo. An 1997, Etazini te enpoze sanksyon ekonomik konplè atravè Egzekitif Lòd 13067, site enkyetid konsènan teworis, sekirite rejyonal ak vyolasyon dwa moun. Konsekans yo te ale pi lwen pase ekonomi. Rechèch syantifik te vin pi plis izole de kominote entènasyonal la.
Leson 1: Ekselans syantifik pa depann sèlman de chèchè talante ak laboratwa byen ekipe, men tou de aksè a ekosistèm syantifik mondyal la.
blog 
blog Mwen te retounen nan Soudan apre mwen te fin fè doktora mwen nan Syans ak Teknoloji Endistriyèl nan Inivèsite Lorraine an Frans epi yon bous postdoktora nan Polymers School of Chemistry, Inivèsite Witwatersrand nan Afrik di Sid an 2006. Kòm mwen te travay nan anviwònman rechèch ki konekte entènasyonalman, mwen te abitye kolabore atravè fwontyè yo epi pibliye nan jounal entènasyonal ki gen bon repitasyon.
An 2010, mwen te vin Direktè Enstiti Rechèch Teknolojik, NCR, avèk anpil antouzyasm ak yon detèminasyon pou ranfòse rechèch syantifik nan Soudan. Ministè Finans lan te sipòte modènizasyon laboratwa nou yo avèk jenewozite. Te gen finansman pou achte ekipman syantifik avanse, men jwenn enstriman yo te vin tounen yon defi inatandi. Anpil founisè entènasyonal te refize vann ekipman laboratwa oswa konpozan esansyèl bay enstitisyon Soudanè yo akòz sanksyon yo. Malgre ke mezi sa yo te prensipalman dirije kont gouvènman Soudanè a, aplikasyon yo pa konpayi miltinasyonal yo souvan te pwolonje nan operasyon komèsyal ki pi laj. Konpayi yo te adopte règleman konfòmite sanksyon strik atravè rezo mondyal yo, sa vle di ke chèchè Soudanè yo te rankontre baryè menm lè yo te angaje ak founisè ak enstitisyon andeyò Etazini. Defi sa yo te afekte non sèlman aksè a ekipman syantifik ak materyèl rechèch, men tou yon patisipasyon ki pi laj nan sistèm syantifik entènasyonal la, ki gen ladan opòtinite piblikasyon ak kolaborasyon. Nan kèk ka, konpayi nan peyi vwazen yo pa t kapab founi materyèl esansyèl tou paske yo te filiyal, distribitè, oswa patnè nan konpayi miltinasyonal ki te oblije konfòme yo ak restriksyon sa yo.
Baryè kimilatif sa yo te kontribye nan izolasyon k ap grandi syantis Soudanè yo nan kominote rechèch mondyal la, sa ki limite opòtinite pou kolaborasyon entènasyonal, aksè a resous syantifik ak kapasite pou fè rechèch nan nivo ki nesesè pou compétitivité mondyal la.
Enpak izolasyon an te reflete tou nan opòtinite rate pou ranfòse kapasite rechèch la. Pa egzanp, nou pa t kapab benefisye nèt ale de kèk inisyativ syantifik entènasyonal, tankou opòtinite ki gen rapò ak etablisman ak sipò enstalasyon laboratwa avanse. Okazyon rate sa yo te reprezante plis pase yon pèt ekipman oswa enfrastrikti; yo te limite kapasite chèchè yo pou devlope nouvo konpetans, etabli rezo epi patisipe nèt ale nan kominote syantifik mondyal la.
Apre plizyè mwa tantativ san siksè, mwen te vire do bay lòt founisè ak yon ti ezitasyon. Reta yo te ranvwaye pwojè rechèch yo epi yo te fòse etidyan metriz mwen yo pwolonje etid yo pou plis pase yon ane.
Finalman, laboratwa nou yo te vin operasyonèl epi chèchè nou yo te pwodui travay ki gen gwo kalite syantifik.
Nou te kwè pati difisil la te fini. An reyalite, li te fèk kòmanse.
Piblikasyon te vin tounen yon lòt baryè.
Pou anpil chèchè, yon atik yo aksepte reprezante pi plis pase yon lòt liy sou yon kourikoulòm vitae. Se yon rekonesans ke plizyè ane travay di te kontribye nan avansman konesans. Mwen te souvan sonje ane mwen te pase nan Lafrik di Sid, kote kòlèg mwen yo te selebre chak nouvo piblikasyon ansanm.
Lè m te Soudan, mwen te wè chèchè yo pase plizyè mwa, pafwa plizyè ane, ap pwodui syans ekselan, sèlman pou m dekouvri ke pataje l ak kominote entènasyonal la te kapab pi difisil pase fè rechèch la li menm. Souvan mwen te twouve m ap reflechi sou tan yo te envesti a, pwodui chimik laboratwa ki ra yo, finansman piblik la, devouman elèv yo ak kantite èdtan yo te pase nan laboratwa a. Vrè pèt la pa t sèlman yon maniskri ki pa t pibliye. Se te pèt envizib opòtinite syantifik yo.
Vizibilite syantifik la depann de plis pase piblikasyon jounal. Yon prezans solid nan yon enstitisyon sou entènèt pèmèt chèchè yo pataje travay yo, bati kolaborasyon epi demontre kapasite syantifik yo bay lemonn. Men, menm fòm debaz vizibilite sa a te souvan pi lwen pase atenn nou. Pandan ane mwen te pase nan Sant Nasyonal pou Rechèch la, plizyè tantativ pou etabli yon sit entènèt ofisyèl pou Sant lan ak enstiti rechèch li yo pa t reyisi paske aksè a sèvis esansyèl pou hébergement entènèt ak sèvis dijital ki gen rapò ak li yo te bloke anba sanksyon ameriken yo. Kòm rezilta, anpil nan travay syantifik Soudan an te rete lajman envizib pou kominote rechèch entènasyonal la, sa ki limite opòtinite pou kolaborasyon, rekonesans ak echanj konesans.
Leson 2: Izolasyon syantifik la ale pi lwen pase piblikasyon. Li diminye vizibilite, febli kolaborasyon entènasyonal, dekouraje pwochen jenerasyon chèchè yo epi finalman ralanti inovasyon syantifik.
Pandan m t ap antre nan lidèchip rechèch, dabò kòm Direktè enstiti mwen an epi pita kòm Direktè Jeneral Sant Nasyonal pou Rechèch la, mwen te kòmanse wè ke sa pa t yon eksperyans izole. Se te yon defi sistemik ki te afekte anpil gwoup rechèch.
Yon konsekans te boulvèse m anpil: Cherchè talante yo te vin pi plis ap chèche jounal predatè paske chemen piblikasyon lejitim yo te vin difisil pou jwenn. Lè jèn syantifik yo te vin nan biwo mwen an pou anonse ak fyète ke atik yo te aksepte, souvan mwen te twouve m ensèten si pou m felisite yo oswa pou m santi m tris poutèt sikonstans ki te kite yo ak tèlman ti opsyon.
Sitiyasyon sa a te motive m pou m òganize sesyon fòmasyon sou etik piblikasyon ak jounal predatè, kòmanse nan pwòp enstiti pa m nan epi pita elaji aktivite sa yo nan tout Sant Nasyonal pou Rechèch la.
Pwoblèm nan pa t janm yon mank kapasite syantifik. Se te dekoneksyon k ap grandi ant chèchè konpetan yo ak sistèm piblikasyon syantifik entènasyonal la.
Leson 3: Piblikasyon predatè pa toujou rezilta move desizyon chèchè endividyèl yo. Pafwa li reflete baryè estriktirèl ki pi pwofon nan ekosistèm rechèch mondyal la.
Si izolasyon te yon pati nan pwoblèm nan, kolaborasyon te dwe vin yon pati nan solisyon an.
Mwen te ankouraje chèchè yo pou yo bati patenarya entènasyonal, etabli pwojè rechèch ansanm epi pibliye ak kòlèg aletranje chak fwa opòtinite yo te prezante. Nou te benefisye anpil tou nan dyaspora syantifik Soudanè a atravè Inisyativ Nasyonzini tankou TOKTEN, ki te ede rekonekte chèchè Soudanè yo ak kominote syantifik mondyal la. epi ki te amelyore rechèch Soudanè yo nan konferans entènasyonal yo, tankou Ozetazini.
Nou te pwofite tou pwogram mobilite jwenti tankou NAPATA, ko-finanse pa Ministè Edikasyon Siperyè Soudan an ak Campus FranceSa te pèmèt nou fè echanj chèchè ak etidyan ki fè etid doktora ant Soudan ak Lafrans. Anplis eksperyans teknik la, vizit sa yo te gen yon enpak sikolojik vital: lè yo te wè ke laboratwa lakay yo te itilize ekipman menm jan ak pi bon enstalasyon franse yo, sa te ede jèn chèchè nou yo pèdi santiman yo te "dèyè" epi ranplase izolasyon an ak yon konfyans pwofesyonèl reyèl.
Koneksyon ant chèchè nan nivo lokal la te pwouve transfòmasyon an menm jan. Lè m te rankontre yon syantis ameriken nan yon konferans an Ewòp, li te admèt ke byenke li pa t kapab finanse bous detid Ozetazini, li te gen lyen solid ak plizyè inivèsite Chinwa. Konvèsasyon sa a, ki te sensè, te debloke yon patenarya ak enstitisyon Chinwa enpòtan, sa ki te pèmèt mwen voye sèt etidyan doktora pou rechèch avanse, ansanm ak yon teknisyen laboratwa pou resevwa fòmasyon espesyalize.
Kolaborasyon entènasyonal mwen yo te demontre pita kijan patenarya sa yo te kapab transfòme. Kolaborasyon an te louvri pòt pou nouvo rezo, amelyore vizibilite, ranfòse kalite rechèch la epi kreye opòtinite ki pa t ap posib otreman.
Leson 4: Kolaborasyon entènasyonal la te vin pi plis pase yon aktivite akademik. Li te vin tounen yon bouée de sauvetage. Li te projeté konesans Soudanè a sou sèn mondyal la pandan l ap louvri chemen entènasyonal vital pou syantis nou yo. Lè yo te retabli konfyans ak vizibilite, patenarya sa yo te transfòme izolasyon jewografik an yon patisipasyon aktif mondyal.
Malgre ke atik sa a baze sou eksperyans Soudan, mwen kwè mesaj li a ale pi lwen pase sa.
Jodi a, konfli, tansyon jeopolitik, restriksyon ekonomik ak lòt kriz mondyal kontinye afekte chèchè nan plizyè pati nan mond lan. Chak fwa syantis yo vin izole de rezo entènasyonal yo, konsekans yo ale pi lwen pase karyè endividyèl yo. Sistèm rechèch antye pèdi vizibilite, inovasyon ralanti epi konesans enpòtan riske rete envizib.
Pwoteje kolaborasyon syantifik entènasyonal la pa sèlman vle di sipòte chèchè endividyèl yo. Li vle di pwoteje kapasite kolektif limanite a pou jenere konesans, rezoud defi mondyal yo epi fòme pwochen jenerasyon syantis yo.
Lè m ap reflechi sou plis pase twa deseni nan rechèch, antanke syantifik, lidè rechèch ak Direktè Jeneral Sant Nasyonal Soudan pou Rechèch la, mwen vin kwè ke pi gwo menas pou syans lan se pa mank talan oswa lide. Se izolasyon syantifik.
Nan Soudan, izolasyon sa a pa t rive konsa konsa. Okontrè, li te devlope pandan plizyè ane kòm konsekans desizyon politik, sanksyon entènasyonal ak enstabilite politik ak ekonomik pwolonje peyi a.
Lè Etazini te deziyen Soudan kòm yon Eta ki Patwone Teworis, kolaborasyon syantifik entènasyonal te vin pi difisil. Restriksyon finansye, baryè nan tranzaksyon entènasyonal yo ak politik pridan ke anpil enstitisyon, editè ak òganizasyon finansman te adopte te kreye obstak ki te ale byen lwen pase politik. Malgre ke mezi sa yo te dirije kont leta a, konsekans yo te sibi pa chèchè endividyèl, inivèsite ak enstitisyon syantifik ki pa t gen okenn wòl nan sikonstans politik ki te mennen nan yo. Rezilta a se te izolasyon gradyèl yon kominote syantifik antye nan echanj konesans mondyal la.
Syans pwospere lè konesans, chèchè ak lide ka sikile libman atravè fwontyè yo. Pandan ke sistèm syantifik yo opere nan kad reyalite politik yo, aksè a konesans syantifik ak kolaborasyon ta dwe rete ouvè ak enklizif otank posib. Pwoteje echanj syantifik kont baryè politik yo esansyèl pou asire ke chèchè talan yo, kèlkeswa kote yo ye a, ka kontribye nan adrese defi limanite ap fè fas.
Konesans syantifik grandi lè yo pataje l atravè fwontyè yo. Se poutèt sa, asire ke chak chèchè gen opòtinite pou kontribye nan antrepriz pataje sa a se pa sèlman yon responsablite syantifik, men tou yon angajman anvè byen piblik mondyal la ak eritaj syantifik pataje nou an. Defi ki pi ijan nan mond lan, chanjman klimatik, pandemi, sekirite alimantè, pèt byodiversite ak devlopman dirab, pa ka rezoud pa kominote syantifik izole yo.
Eksperyans Soudan an demontre ke ekselans syantifik pa detèmine pa jewografi oswa politik. Malgre plizyè dizèn ane izolasyon, syantis Soudanè yo te kontinye kontribye nan efò syantifik mondyal yo. Yon egzanp remakab se Doktè Balgis Osman-Elasha nan Konsèy Siperyè pou Anviwònman ak Resous Natirèl (HCENR), ki te sèvi kòm Otè Prensipal Katriyèm Rapò Evalyasyon Panel Entègouvènmantal sou Chanjman Klima (IPCC). Travay IPCC a te rekonèt avèk 2007 Pri Nobèl Lapè, yo te bay IPCC a ak Al Gore ansanm. 33˒4 Reyalizasyon sa a demontre ke syantis ki soti nan peyi k ap fè fas ak izolasyon politik ak ekonomik yo ka fè kontribisyon enpòtan pou adrese defi mondyal yo lè yo ba yo opòtinite pou patisipe nan kolaborasyon syantifik entènasyonal. Eskli syantis yo poutèt konfli, sanksyon, oswa baryè politik pa sèlman dezavantaje moun; li prive kominote mondyal la de konesans ki ta ka ede adrese defi ki afekte nou tout.
Aprann plis bagay sou travay nou an sou syans nan moman kriz.
Foto pa Ammar Nassir on Unsplash
Avètisman
Enfòmasyon, opinyon ak rekòmandasyon ki prezante nan blog envite nou yo se sa yo ki nan chak kontribitè endividyèl e yo pa nesesèman reflete valè ak kwayans Konsèy Entènasyonal Syans lan.
Li plis bagay sou opòtinite sipò vwayaj pou Reyinyon Manm Mitan Tèm nan Li plis sou Fè rechèch etik nan yon peyizaj politik ki gen kontrent etik. Li plis sou Syans modèn: faktè jewostratejik, teknolojik ak sosyal ki lakòz chanjman. 
