Devlopman imen mande angajman nan nivo endividyèl, kominote ak leta

Ki jan nou ta ka repanse konpreyansyon konseptyèl nou sou devlopman imen?

Pou m kapab konprann devlopman imen, kite m kòmanse ak bèl aforism filozòf Pòl la Ricoeur, 'objektif pou viv yon bon lavi ak ak pou lòt moun nan jis enstitisyon.' Mwen pral eple sa a nan kat tèm. Premyèman, yon 'bon lavi' eksprime nan endikatè yo nan Endis Devlopman Imen an (yon lavi long ak an sante, yon nivo vi desan, ak yon bon nivo edikasyon) men petèt plis endikatè yo ta dwe ajoute sou bonè.

Dezyèmman, viv 'ak lòt moun' vle di ou pa ka viv pandan vwazen ou ak ko-sitwayen ap mouri grangou. Isit la pwoblèm inegalite se santral. Viv ak lòt moun vle di tou rekonèt idantite yo, tankou Axel Honneth, ak gwoup etnik, relijye, eksklizyon ak/oswa rezo yo, nan liy ak paradigm nan pliryèl ak miltikiltirèl. Twazyèmman, viv 'pou lòt moun' vle di obsève ak ankouraje etik nan renmen, Ospitalite, swen ak demann pou lòt moun. Katriyèmman, fraz Ricœur 'nan enstitisyon jis yo' refere a tablisman yon sistèm pliryèl ak demokratik.

Èt imen yo pa sèlman Homo economicus men tou, toujou ap fè echanj kado. Tout aktè sosyete sivil la, enkli chèchè yo ta dwe konsidere relasyon kado ak konsèp obligasyon moral nan sosyològ Marcel Mauss. Pa egzanp, pandan n ap denonse mank ospitalite kèk eta ak sosyete pou refijye yo, nou gen tandans bliye fouye pi fon nan nich ospitalite, nan nivo mikwo vil, vilaj ak kominote relijye oswa eksklizyon.

Li enpòtan pou repanse konstriksyon an alterite, pa sèlman konsènan ki moun ki pèrsu kòm advèsè a ak poukisa sa ka ye, men ak konsènan fason nou pran swen sou 'lòt la'. Mwen ta ajoute nan panse Ricœur ke lòt la se pa sèlman moun k ap viv avèk nou sou planèt la nan moman sa a, men tou jenerasyon k ap vini yo. Sa a gen rapò ak konsidere konsomasyon nan yon fason kote lanati ka rejenere; li gen rapò tou ak reklamasyon nou an pou ogmante salè.

Nou bezwen avanse pi seryezman ak etap konkrè nan direksyon pou salè minimòm, gwo taksasyon sou nivo segondè nan kapital ak richès, ak yon 'kwasans vèt entelijan' - yo dwe alimenté pa yon dezi pou nouvo, atiran ak fòm aspirasyon (pou pale tankou ekonomis la. Carlota Perez) ak yon ekonomi k ap grandi dousman ak konsekans li yo (ki gen ladan transpò piblik bon mache ak ba-kabòn, wè sèvis piblik yo kòm envèstisman olye de responsablite, ak ogmante sekirite nan mache travay).

Konsepsyon devlòpman imen konsa mande pou angajman nan twa nivo. Nivo endividyèl la fonksyone ak rekonesans kalite antwopolojik lèzòm kòm yon sijè moral ki jwenn yon balans ant libète li ak responsablite li, ant dwa ak devwa, epi li ka solidè ak vwazen li ak moun ki nan bezwen. Nivo kominote a enpòtan anpil epi li mande non sèlman sitwayènte ak dwa moun, men tou politik rekonesans. Mouvman aktyèl la 'black lives matter' nan Etazini (US) ak Ewòp se yon pati nan politik sa a: rekonesans kòmanse lè kominote yo rekonèt enjistis ras yo, epi yo aji kont sipremasi blan ak eritaj kolonyal ak esklavaj li (senbolize pa estati).

Finalman, nan nivo leta, angajman se yon kesyon de responsablite pou byen piblik la. Nan sans sa a, travay senk fanm ekonomis - Esther Duflo (Pri Nobel 2019), Mariana Mazzucato, Stephanie Kelton, Carlota Perez, ak Kate Raworth - ki te fè lwanj pa la. Times finansye, se enstrimantal, bay kèk altènativ nan politik neyoliberal prensipal yo. Pou egzanp, Mariana Mazzucato, ak etid ka li sou inovasyon, byen diskite ke anpil nan inovasyon komèsyal ak pwofi te grandi soti nan depans rechèch debaz gouvènman yo, men san okenn retounen pou ankouraje yon pi gwo byen. Nan peyi Liban, kote m ap viv, ti kiltivatè lokal la pa ka siviv san yo pa tabli kowoperativ agrikòl. Pati politik koripsyon yo tèlman absòbe nan jwèt jeopolitik la ke yo pa ka fè fas ak travay siviv ijan pou elektora yo, pandan y ap vòt sektè ka anpeche nouvo aktè mouvman sosyal yo rive nan palman an ak pouvwa egzekitif.  

Ki gwo defi k ap parèt nan devlopman ki santre sou moun nan mond lan jodi a?

Jodi a, nou gen twa fenomèn ki anpeche nenpòt devlopman: otoritaris, popilis ak konfli politik.

Otoritaris se pi plis pase tandans eta yo pou yo aji yon fason antidemokratik lè yo deplwaye biwokrasi ak fòs lapolis nan lavi sosyal. Se pito retire sistematik responsablite popilè oswa patisipasyon nan desizyon eta a, ak yon santralizasyon sibstansyèl pouvwa egzekitif nan yon biwokrasi. Yon moun ka panse a vag nan yon otoritarism mou, ki gen rapò ak neo-liberalis, sa vle di ewozyon nan klas mwayèn yo - istorik, transpòtè sosyal nan yon sistèm neo-liberal. Ak otoritaris sa a te vini yon feblès nan boujwazi nasyonal yo ansanm ak yon absans nan nenpòt pwosesis devlopman kapitalis pwodiktif, olye de sa ranplase pa yon ekonomi 'rentier' nan monopòl ekonomik kote eksplwatasyon ak prekarizasyon fòs travay la se de gwo pwosesis.

Pwosesis sa yo trè byen analize nan travay Karl Polanyi a sou machandiz factitious, ki gen ladan travay, tè, ak lajan. Lè sa a, eta a pral devlope mòd otoritè nan gouvènans pou ranfòse pouvwa li kont mekontantman popilè. Nan anpil sosyete periferik, sa te vle di non sèlman ke klas kapitalis la vin pi mens ak plis konteste, men tou ke eta a te vin pi brital. Nan mond Arab la, kèk rejim, tankou rejim siryen an, tou senpleman jenosid pou pwòp pèp yo. Depi soulèvman siryen an, pa mwens pase yon milyon nan popilasyon an te mouri, e mwatye nan popilasyon an se swa refijye oswa yon moun ki deplase anndan an.

Ant vyolans leta ak vyolans paramilitè, nou temwen sa ekonomis politik Mary Kaldor te kalifye kòm 'nouvo lagè': yon ogmantasyon nan vyolans òganize ak nati chanje li nan fen modènite te mennen nan tou de plis lagè ak yon ogmantasyon nan degradasyon moral yo. Pa gen okenn devlopman imen ki posib san yo pa adrese otoritaris sa a, epi analize li non sèlman kòm yon fenomèn neo/post-kolonyal, men tou kòm yon relasyon sere ak miltiplisite anpi rejyonal yo ansanm ak fòmasyon elit lokal divize. Nan mond Arab la, Kim Ghattas analize avèk elokans dinamik lokal ak rejyonal sa yo nan liv li a Nwa Vag, patikilyèman anrapò ak wòl Iran, Izrayèl, ak Arabi Saoudit.

Dezyèm fenomèn nan se popilis - zèl dwat oswa gòch. Gen varyete monte popilis nan diferan pati nan glòb la. Pa sa, mwen refere a yon lyen politik dirèk ant yon lidè karismatik ak mas yo - yon lyen ki fèt andeyò chanèl enstitisyonèl etabli, e ki ankouraje anti-pliryalis nan reklamasyon lidè a ke li, epi sèlman li, reprezante pèp la.

Nou ap viv nan yon kriz reyèl nan globalizasyon ak demokrasi teknik (sans filozofi ak prensip). Se pa tout popilis ki otoritè ak vis vèrsa; ankò, pi plis ak plis gen yon koneksyon. Liv ki sot pase Pippa Norris ak Ronald Inglehart, Popilis Otoritè, se trè konvenkan. Dapre otè yo, apre yon chanjman valè pou jèn jenerasyon an tèm de kilti sivik yo, popilis ak lidè otoritè yo te atire pifò sipò nan men moun ki wè dènye chanjman sosyete yo nan direksyon kosmopolitism miltikiltirèl negatif. Yo di ke kenbe popilis la sou pouvwa ak diskou yo ankre nan kontwòl leta nan Amerik Latin nan, nan redistribisyon ekonomik Ozetazini, nan imigrasyon ak pwoteksyon opòtinite ekonomik domestik an Ewòp, ak nan pwoblèm nan koripsyon ak kriminèl nan Sidès Lazi.

Fenomèn final la se konfli. Nan kèk rejyon, tankou Mwayen Oryan an, konfli se deklanche pa de faktè: diferan fòmasyon elit ki pa pale youn ak lòt ak yon mens kilti liberal. Moun ki se sekularis difisil yo souvan fè pati mouvman goch ki opere kont moun relijye ki sipòte mouvman Islamik yo. Se poutèt sa nou bezwen yon nouvo kad pou relasyon ant relijyon ak leta. Mwen diskite ke 'sosyete apre eksklizyon' yo bezwen teyorize kòm sosyete ki fè fas ak kèk konplisite ak fwontyè flou ant sa ki depi lontan te disosye: relijyon ak leta a, etik ak politik, ak agiman sakre ak eksklizyon nan esfè piblik la. Kòm Armando Salvatore di li, pòs-sekularite jeneralman asosye ak plizyè pwendvi ak pratik ki pa soti nan negasyon an nan sekularite men pito nan ogmantasyon nan refleksivite pito konplè sou sekularizasyon ak sekularizasyon.

Pafwa fòs rejyonal yo konpòte jis pou rezon sèktè (Iran oswa Arabi Saoudit), oswa pou divize rejyon an pou akselere pratik kolonyal yo (aneksasyon pèp Izrayèl la nan yon pati nan West Bank la atravè 'kontra syèk la'). Anpil peyi liberal demokratik plis enterese nan vann zam pase sipòte fòs demokratik (sòf si fòs sa yo alye ak yo). An brèf, triyonf tout mini-Trump sa yo atravè lemond te bay nouvo enèji nan mouvman iliberal ak diktati. Reyaksyon entènasyonal la nan vyolasyon an mas dwa moun nan anpil peyi (ki gen ladan peyi Siri, Lachin ak Arabi Saoudit) se fò anpil modere, si se pa inexistant. Nan mwa mas 2018, Lachin te prezante yon rezolisyon nan Konsèy Dwa Moun Nasyonzini an, ki rele 'Pwomosyon kòz entènasyonal dwa moun atravè koperasyon genyen-genyen.' Tit la ka sonnen byen, men rezolisyon an elimine pwosedi pou rann peyi yo responsab pou vyolasyon dwa moun, sigjere 'dyalòg' ak 'kowoperasyon' pito. Adopte pa yon majorite fò anpil detrès, rezolisyon sa a ta vin yon kòmansman yon pwosesis pou fennen ekosistèm dwa moun Nasyonzini an.

Ki jan apwòch devlopman imen an ka enfòme deba piblik ak moun k ap pran desizyon sou defi aktyèl ak pwochen?

Mwen panse kriz COVID-19 la jenere momantòm pou fè apwòch devlopman an pi imen. Menm jan Roland Barthes li Albert Camus a Lapès la kòm batay rezistans Ewopeyen an kont Nazis, nou dwe li kriz COVID-19 la kòm yon tès egzistans imen ak yon metafò politik, sosyal ak moral. Nou menm, syantifik sosyal yo, ansanm ak tout aktè sosyete sivil la ak moun k ap fè politik yo ta dwe prepare epòk apre pandemi an, pou nou fè trajedi sa a tounen yon avantaj.

Jis pou fè w sonje, Gran Depresyon an nan kòmansman ane 1930 yo te gen yon gwo enpak atravè lemond, ak repons politik yo nan kriz la te radikalman diferan. Ann pran Etazini ak Nouvo Deal Prezidan Franklin D. Roosevelt te pwopoze ant 1933 ak 1939. Se te yon seri pwogram, pwojè travay piblik, refòm finansye, refòm travay ak refòm relasyon ant rasyal yo te dekrete. An konparezon, Almay, nan repons li, ranplase demokrasi ak yon sistèm Nazi. Sosyològ Michel Wieviorka, nan yon entèvyou nan mwa mas ane sa a ak jounal franse a Liberasyon, raple nou ke nan peryòd apre Dezyèm Gè Mondyal la, rezistans franse a te kreye yon pwogram aksyon ki te bay etikèt la. Les jours heureux (jou yo kè kontan) an 1944. Li esansyèl pou nou di ke sa enkli non sèlman kèk mezi politik pou retabli demokrasi, men tou mezi ekonomik radikal ki karakterize pa nasyonalizasyon gwo enstitisyon ekonomik ak finansye pou jesyon ekonomi an, ak nan kou kèk mezi sosyal - an patikilye, reyajisteman salè enpòtan, retablisman sendika endepandan, ak yon plan sekirite sosyal konplè. 30 ane sa yo se te vre jou kè kontan pou Lafrans. Kidonk, se nou kounye a pou nou deside nan ki direksyon nou pral ale.

Sari Hanafi se yon Pwofesè nan Sosyoloji nan Inivèsite Ameriken Beyrouth, Editè Idafat: Arab Journal of Sosyoloji (Arab) ak Prezidan pwogram Etid Islamik la. Li se Prezidan Asosyasyon Entènasyonal Sosyolojik (2018–2022). Liv ki sot pase li yo enkli Pwodiksyon Konesans nan Monn Arab: Pwomès Enposib (avèk R. Arvanitis) (an Arab, Center for Arab Unity Studies, ak an Angle, Routledge, 2016), epi li se gayan 2014 Abdelhamid Shouman Award. ak Prim Kowet 2015 pou syans sosyal.