Asanble Jeneral Nasyonzini an nan mwa septanm 2021 pral mete peyi yo ansanm nan yon moman kritik pou òganize aksyon kolektif pou atake kriz anviwonmantal mondyal la. Yo pral rankontre ankò nan somè divèsite biyolojik la nan Kunming, Lachin, ak konferans sou klima (COP26) nan Glasgow, UK. Anvan reyinyon enpòtan sa yo, nou—editè jounal sante atravè lemond—nou mande pou nou pran aksyon ijan pou kenbe ogmantasyon mwayèn tanperati mondyal la anba 1.5°C, sispann destriksyon lanati, epi pwoteje sante.
Sante deja ap fè mal nan ogmantasyon tanperati mondyal la ak destriksyon nan mond natirèl la, yon eta de zafè pwofesyonèl sante yo te pote atansyon a pou dè dekad.[1] Syans la se inekivok; yon ogmantasyon mondyal 1.5 °C pi wo pase mwayèn pre-endistriyèl la ak pèt kontinyèl divèsite biyolojik riske domaj katastwofik nan sante ki pral enposib ranvèse.[2, 3] Malgre preyokipasyon nesesè nan mond lan ak covid-19, nou pa ka tann pou pandemi an pase pou redwi rapidman emisyon yo.
Reflete severite moman sa a, editoryal sa a parèt nan jounal sante atravè mond lan. Nou ini nan rekonèt ke se sèlman chanjman fondamantal ak ekitab nan sosyete yo pral ranvèse trajectoire aktyèl nou an.
Risk ki genyen pou sante ogmante pi wo pase 1.5 °C kounye a byen etabli.[2] Vreman vre, pa gen okenn ogmantasyon tanperati ki "san danje." Nan 20 ane ki sot pase yo, mòtalite ki gen rapò ak chalè pami moun ki gen plis pase 65 an te ogmante pa plis pase 50%.[4] Tanperati ki pi wo yo te ogmante dezidratasyon ak pèt fonksyon ren, maladi dèrmatolojik, enfeksyon twopikal, rezilta negatif sante mantal, konplikasyon gwosès, alèji, ak morbidite ak mòtalite kadyovaskilè ak poumon. popilasyon ki pi aje yo, minorite etnik yo, kominote ki pi pòv yo, ak moun ki gen pwoblèm sante kache yo.[5, 6]
Chofaj mondyal la tou kontribye nan n bès nan potansyèl pwodiksyon mondyal pou gwo rekòt, tonbe nan 1.8-5.6% depi 1981; sa a, ansanm ak efè move tan ak depwazman tè a, ap anpeche efò pou diminye malnitrisyon.[4] Ekosistèm pwospere yo esansyèl pou sante moun, epi destriksyon toupatou nan lanati, ki gen ladan abita ak espès, ap erode dlo ak sekirite alimantè epi ogmante chans pou pandemi yo.[3,7,8]
Konsekans kriz anviwonmantal la tonbe yon fason disproporsyonel sou peyi ak kominote sa yo ki pi piti kontribye nan pwoblèm nan epi ki pi piti kapab bese mal yo. Men, okenn peyi, kèlkeswa jan rich, pa ka pwoteje tèt li kont enpak sa yo. Si w kite konsekans yo tonbe sou moun ki pi vilnerab yo yon fason disproporsyonel, sa pral lakòz plis konfli, ensekirite alimantè, deplasman fòse, ak maladi zoonotik—ak enplikasyon grav pou tout peyi ak kominote yo. Menm jan ak pandemi covid-19 la, nou globalman fò tankou manm ki pi fèb nou an.
Ogmantasyon pi wo pase 1.5 °C ogmante chans pou rive nan pwen baskil nan sistèm natirèl yo ki ta ka fèmen mond lan nan yon eta ki enstab. Sa a ta afekte anpil kapasite nou pou nou bese enkonvenyans ak pou anpeche chanjman nan anviwònman an katastwofik, ki pa ka sove.[9, 10]
Ankourajan, anpil gouvènman, enstitisyon finansye, ak biznis ap fikse objektif pou atenn emisyon nèt zewo, ki gen ladan objektif pou 2030. Pri enèji renouvlab ap bese rapidman. Anpil peyi ap vize pwoteje omwen 30% nan tè ak oseyan nan mond lan nan 2030. [11]
Pwomès sa yo pa ase. Objektif yo fasil pou fikse epi yo difisil pou reyalize. Yo poko matche ak plan kredib kout ak alontèm pou akselere teknoloji ki pi pwòp epi transfòme sosyete yo. Plan rediksyon emisyon pa byen enkòpore konsiderasyon sante.[12] Enkyetid ap grandi ke tanperati monte pi wo pase 1.5 ° C yo kòmanse wè li kòm inevitab, oswa menm akseptab, manm pwisan nan kominote mondyal la.[13] Anrapò ak, estrateji aktyèl yo pou diminye emisyon yo rive nan zewo nèt nan mitan syèk la sipoze ke mond lan pral jwenn gwo kapasite pou retire gaz lakòz efè tèmik nan atmosfè a.[14, 15]
Aksyon ensifizan sa a vle di ke ogmantasyon tanperati yo gen anpil chans pou yo byen depase 2 °C,[16] yon rezilta katastwofik pou sante ak estabilite anviwònman an. Kritikman, destriksyon nan lanati pa gen egalite nan estim ak eleman nan klima nan kriz la, epi yo te rate chak sib mondyal retabli pèt divèsite biyolojik pa 2020.[17] Sa a se yon kriz anviwònman an jeneral.[18]
Pwofesyonèl sante yo ini ak syantis anviwònman, biznis, ak anpil lòt moun nan rejte ke rezilta sa a se inevitab. Plis ka epi yo dwe fè kounye a—nan Glasgow ak Kunming—ak nan ane imedya ki swiv yo. Nou rantre nan pwofesyonèl sante atravè lemond ki deja sipòte apèl pou aksyon rapid.[1, 19]
Ekite dwe nan sant repons mondyal la. Kontribye yon pati ki jis nan efò mondyal la vle di ke angajman rediksyon yo dwe konte pou kontribisyon kimilatif, istorik chak peyi te fè nan emisyon, osi byen ke emisyon aktyèl li yo ak kapasite pou reponn. Peyi ki pi rich yo pral oblije koupe emisyon yo pi vit, fè rediksyon pa 2030 pi lwen pase sa yo pwopoze kounye a [20, 21] ak rive nan emisyon nèt-zewo anvan 2050. Objektif menm jan ak aksyon ijans yo bezwen pou pèt divèsite biyolojik ak destriksyon pi laj nan mond natirèl la. .
Pou reyalize objektif sa yo, gouvènman yo dwe fè chanjman fondamantal nan fason sosyete nou yo ak ekonomi nou yo òganize ak fason n ap viv. Estrateji aktyèl la pou ankouraje mache yo chanje sal pou teknoloji ki pi pwòp pa ase. Gouvènman yo dwe entèvni pou sipòte redesign sistèm transpò yo, vil yo, pwodiksyon ak distribisyon manje, mache pou envestisman finansye, sistèm sante, ak plis ankò. Kowòdinasyon mondyal la nesesè pou asire ke prese pou teknoloji ki pi pwòp pa vini nan pri plis destriksyon anviwònman ak eksplwatasyon imen.
Anpil gouvènman te rankontre menas pandemi covid-19 la ak finansman san parèy. Kriz anviwònman an mande yon repons ijans menm jan an. Gwo envestisman pral bezwen, pi lwen pase sa yo konsidere oswa delivre nenpòt kote nan mond lan. Men, envèstisman sa yo pral pwodwi gwo sante pozitif ak rezilta ekonomik. Men sa yo enkli bon jan kalite travay, redwi polisyon nan lè a, ogmante aktivite fizik, ak amelyore lojman ak rejim alimantè. Pi bon kalite lè pou kont li ta reyalize benefis sante ki fasil konpanse depans mondyal rediksyon emisyon yo. [22]
Mezi sa yo pral amelyore tou detèminan sosyal ak ekonomik sante yo, eta pòv yo ka fè popilasyon yo vin pi vilnerab a pandemi covid-19 la. [23] Men, chanjman yo pa ka reyalize atravè yon retou nan politik osterize domaje oswa kontinyasyon nan gwo inegalite richès ak pouvwa nan ak ant peyi yo.
An patikilye, peyi ki te kreye kriz anviwonmantal la nan yon fason disproporsyonel dwe fè plis pou sipòte peyi ki gen revni ba ak mwayen yo pou yo bati sosyete ki pi pwòp, ki pi ansante e ki pi rezistan. Peyi ki gen gwo revni yo dwe satisfè epi ale pi lwen pase angajman eksepsyonèl yo genyen pou bay $100 milya dola pa ane, pou fè kòb pou nenpòt ki defisi nan 2020 ak ogmante kontribisyon yo pou 2025 ak pi lwen. .
Finansman ta dwe fèt atravè sibvansyon olye ke prè, bati kapasite lokal yo ak vrèman otorize kominote yo, epi yo ta dwe vini ansanm ak padonnen gwo dèt, ki kontrent ajans lan nan anpil peyi ki fèb revni. Lòt finansman dwe rasanble pou konpanse pèt inevitab ak domaj ki te koze pa konsekans kriz anviwònman an.
Antanke pwofesyonèl sante, nou dwe fè tout sa nou kapab pou ede tranzisyon an nan yon mond dirab, pi jis, fleksib, ak an sante. Anplis aji pou redwi mal ki soti nan kriz anviwonmantal la, nou ta dwe kontribiye aktif nan prevansyon mondyal plis domaj ak aksyon sou kòz rasin kriz la. Nou dwe kenbe lidè mondyal yo responsab epi kontinye edike lòt moun sou risk sante ki genyen nan kriz la. Nou dwe patisipe nan travay la pou reyalize sistèm sante anviwònman an dirab anvan 2040, rekonèt ke sa pral vle di chanje pratik klinik. Enstitisyon sante yo deja retire plis pase $42 milya byen nan konbistib fosil; lòt moun ta dwe rantre nan yo.[4]
Pi gwo menas pou sante piblik mondyal la se echèk kontinyèl lidè mondyal yo pou kenbe tanperati mondyal la monte pi ba pase 1.5 °C epi retabli lanati. Chanjman ijan, nan tout sosyete a dwe fèt epi yo pral mennen nan yon mond ki pi jis ak pi an sante. Nou menm, kòm editè jounal sante, nou mande pou gouvènman yo ak lòt lidè yo aji, make 2021 kòm ane ke mond lan finalman chanje kou.
Editoryal sa a ap pibliye ansanm nan plizyè jounal entènasyonal. Tanpri gade lis konplè isit la: https://www.bmj.com/content/full-list-authors-and-signatories-climate-emergency-editorial-september-2021
Enterè konpetisyon: Nou te li ak konprann politik BMJ sou deklarasyon enterè epi deklare sa ki annapre yo: FG sèvi nan komite egzekitif pou UK Health Alliance on Climate Change epi li se yon administratè Eden Project la. RS se prezidan Patients Know Best, gen aksyon nan UnitedHealth Group, te fè travay konsiltasyon pou Oxford Pharmagenesis, epi li se prezidan komisyon Lancet sou valè lanmò.
? Lis konplè otè ak siyatè editoryal ijans klimatik septanm 2021
Editoryal sa a ap pibliye ansanm nan jounal sa yo (lòd alfabetik)
Anplis de sa, jounal sa yo ap sipòte editoryal la (men yo pa pibliye)
BMJ 2021;374:n1734 (CC BY 4.0)
Li plis bagay sou Pri Frontiers Planet, Senkyèm edisyon an – Aplikasyon yo louvri jiska 1ye novanm 2026. Li plis sou Fè rechèch etik nan yon peyizaj politik ki gen kontrent etik. 
Li plis sou Nouvo fon rechèch ouvè pou adrese kriz fatra Azi Pasifik la 