Devlopman imen se sou libète

Ou te Direktè Biwo HDR pou 10 ane epi ou te trè aktif nan matirite ak elaji konsèp devlopman imen an. Avèk pèspektiv alontèm sa a, ki ta dwe, nan opinyon ou, konpreyansyon konseptyèl nou sou devlopman imen jodi a?

Dapre mwen, bagay ki pi enpòtan se kòmanse ak konsèp fondamantal devlopman imen an. Li te atikile pa Mahbub ul Haq lè li te travay kole kole ak Amartya Sen pou kreye HDR a an 1990. Premis li se te defini devlopman kòm yon pwosesis pou elaji chwa, ak yon pwosesis kote ajans moun jwe yon wòl esansyèl. Tit liv Sen an, Devlopman kòm Libète, pibliye plizyè ane pita, encapsule konsèp sa a. Pandan ane yo, nou sanble te pèdi vizyon orijinal sa a. Sepandan, anvan m elaji sou rezon ki fè chanjman sa a, mwen ta renmen kòmanse pale sou gwo defi ki genyen nan monn kontanporen an.

Kòm Mandeep Dhaliwal nan PNUD te fè remake pandan yon webinar ki sot pase nan New School (The New School 2019), pandemi an vini sou de lòt kriz: kriz chanjman nan klima ak kriz inegalite a. Kriz sa yo gen anpil relasyon ant. Li evidan nan fason ke COVID-19 te afekte yon fason disproporsyonel gwoup popilasyon ki gen revni fèb ak majinalize yo, ki ekspoze anpil nan inegalite estriktirèl ki byen anrasinen yo ak feblès nan enstitisyon nou yo pou pwoteje sante piblik. Nou fè eksperyans sa chak jou pandan n ap viv nan New York. Popilasyon Afriken Ameriken ak Latino yo afekte yon fason disproporsyonel. Efè disproporsyone sa yo se an pati akòz kote yo travay - tankou nan swen sante, transpò oswa distribisyon manje, bay sèvis endispansab pou tout kominote a.

 Men, pwoblèm nan tou sistemik epi reflete feblès nan sistèm sante a ki kite anpil moun san aksè a asirans. Kidonk, li kite anpil moun ki gen kondisyon kache vilnerab a COVID-19. Anplis de sa, gen diferans nan kalite swen an. Ensidans la pi wo nan zòn ki sèvi pa lopital 'privye sekirite' ki gen mwens resous yo konpare ak zòn ki gen plis revni ke lopital prive yo sèvi yo. Sa yo se menm popilasyon yo ki vilnerab tou a pèt travay ak konsekans lavi epi ki depann de pwoteksyon sosyal tankou asirans chomaj ak lòt dispozisyon sosyal ki bay sistèm inivèsèl ak ekitab pou bezwen debaz imen, soti nan sante jiska edikasyon, lojman ak nitrisyon.

Efè repons politik la - distans sosyal ak fèmen pòt - se tou inegal. Anpil diskite ke li se patikilyèman pwoblèm nan peyi devlope yo kote pòv yo tou senpleman pa kapab distans sosyal, ak kote efè yo sou sekirite alimantè yo se tèt chaje. Yon etid nan Lafrik di sid montre ke mezi distans sosyal peyi a te favorize popilasyon blan ki gen gwo revni. Pou majorite nan kominote Afriken an, mezi yo te gen konsekans perverse ak negatif.

Nou konnen depi lontan ke rezilta sante inegal yo pa sèlman akòz byoloji ak medikaman, men tou ak detèminan sosyal yo, kondisyon yo nan kote w ap viv ak travay. Sepandan, mwen vle mete aksan sou ke detèminan sosyal sa yo pa imuiabl. Yo depann jisteman sou fòs nan enstitisyon nou yo - sistèm sante, sistèm transpò, filè sekirite ak sou sa. 

Konsekans imen inegal pandemi an anrasinen tou nan estrikti ekonomi mondyal la. Mwen te anseye yon kou sou 'Dwa moun nan mòd mondyal'. Nou te eksplore ki jan travayè yo nan fen anba a nan chèn valè mondyal yo frape pi di. Pandemi a te mennen nan yon gwo gout nan pwodiksyon an. Sa pa etone. Ki sa ki detrès se ke lè lòd yo te anile, anpil nan mak yo mòd gwo pouse depans bay founisè yo. Lè sa a, faktori yo te oblije fèmen oswa yo pa t 'kapab peye travayè yo salè yo epi yo te kite ak machandiz yo te fè nan espesifikasyon mak yo. Sa te rive menm lè kontra a te egzije peman; men mak yo te deklare fòs majè. Li mete aksan sou estrikti pouvwa inegal nan chèn ekipman pou mondyal la.

Yon dènye egzanp sou lyen ki genyen ant inegalite ak pri imen pandemi an se defi vaksen inivèsèl la kòm yon byen piblik mondyal. Lè yo devlope yon vaksen ki san danje epi ki efikas, li bezwen pwodui an mas, distribye globalman ak pri abòdab. Kondisyon sa yo pa pral posib ak modèl biznis aktyèl la pou inovasyon pharmaceutique ak prix anba yon patant monopoli. Inevitabman, peyi yo pral òf kont youn ak lòt pou mete men yo sou pwovizyon ki ra yo e konsa, kominote ak peyi ki gen revni ba yo pral pri soti. Vrèmanvre, nou wè gouvènman yo ak konpayi yo deklare angajman solid pou aksè ekitab nan vaksen yo, epi dè milya de fon piblik yo te pwomèt pou finanse rechèch, devlopman ak pwodiksyon. Sepandan, yon vaksen patant-gratis toujou konsidere kòm ideyalis epi ki pa rive jwenn.

Pwen an sou defi sa yo - chans inegal pou tonbe malad oswa mouri akòz COVID-19, enkapasite pou adapte yo ak distans sosyal, echèk yo devlope yon akò sou yon vaksen san patant - rezilta nan echèk nan solidarite, fè sa ki nesesè. aranjman sosyal pou priyorite devlopman imen. Se konsa, difikilte sa yo nan negosyasyon politik pou enterè piblik la - nan nivo lokal, nasyonal ak entènasyonal - se defi kritik yo pou devlopman imen.

Èske w ka elabore plis sou prensip debaz sa yo ki soutni devlopman imen?

Nan kòmansman konvèsasyon nou an, mwen te di ke nou dwe retounen nan lide orijinal devlopman imen an. Sa ki pi konsène mwen se ke nou sanble yo te fikse sou Endis Devlopman Imen (HDI) yon kote sou wout la. Mwen te eksprime enkyetid sa a anvan, nan yon atik 2003: 'Sove konsèp devlopman imen an nan HDI a'.

Ekonomis yo panse ke HDI a kòm yon zouti analyse. Men, valè reyèl HDI a se kòm yon zouti kominikasyon ki sèvi ak pouvwa a enkwayab nan nimewo. Se te rezon prensipal poukisa Mahbub ul Haq te devlope HDI la. Amartya Sen te ekri sou fason li te reziste devlope yon endèks devlopman imen ke li pa te konsidere sa posib, men ke li te finalman konvenk pa Mahbub, ki te diskite ke yon endèks te nesesè yo kominike lide a ke byennèt moun yo, pa kwasans GDP. , se te objektif reyèl devlopman. Li te trè efikas nan kominike sa a an 1990. Men, li te gen tou efè perverse nan kominike lide a ke devlopman imen an te sou envesti nan sektè sosyal la ak satisfè bezwen debaz yo. Lide konplèks devlopman, konprann kòm yon ekspansyon kapasite, te kouvri pa zouti senplifye mezi ak kominikasyon sa a. Endèks la gen ladan rezilta ki mezirab epi pou ki yon seri done entènasyonal egziste. Lòt kapasite esansyèl yo pa reflete, tankou vwa nan pran desizyon ak libète politik. Endèks la konsantre sou rezilta epi li pa reflete ajans, ki se yon eleman esansyèl nan konsèp kapasite yo.

HDI a yon fason ki pa apwopriye kominike devlopman imen kòm yon ajanda politik pou envestisman sektè sosyal ak satisfè bezwen debaz yo. Ki jan inegalite, chanjman klimatik, oswa detèminan sosyal ak politik sante yo tradwi nan kad HDI a? Ki jan nou ka mezire dinamik kritik nan relasyon ki genyen ant kapasite pou viv yon lavi long ak enstitisyon sosyal yo ki fòme rezilta inegal yo? Sa yo se eleman ki jis tou senpleman pa kaptire nan HDI a, ak analiz de devlopman imen yo anpil fòm, kondwi ak ankadre pa HDI a.

Kidonk, si pwojè sa a vize re-articule devlopman imen, li ta dwe gen ladann repanse HDI la.

Pou egzanp, obsève dènye efò yo pou revize endis sèks yo. Li se yon gwo opòtinite yo kòmanse ak yon adwaz vid epi elabore yon nouvo endèks nan grafouyen. Men, panse aktyèl la sanble vize pou fè ti chanjman nan mezi ki egziste deja ki baze sou HDI a epi konsantre sou rezilta sante, edikasyon ak travay. Rezilta sa yo enpòtan men yo pa kenbe ak panse feminis. Sa ki enpòtan pou ekite sèks se pa sèlman aksè nan lekòl oswa egalite nan salè. Sètènman, bagay sa yo enpòtan, men yon mezi egalite sèks ki pa enkli vyolans sèks, patisipasyon politik oswa pran desizyon nan kay la pa janm ka ba nou yon bon pwennvi. Rechèch te deplase soti nan mennen ankèt sou obstak nan lekòl epi kounye a konsidere tou poukisa egalite nan reyalizasyon edikasyon pa mennen nan egalite nan travay ak salè. Lè Objektif Devlopman Milenè yo te vini nan ane 2000 yo, youn nan pi gwo kritik pami gwoup feminis yo se ke done enskripsyon lekòl yo pa t gen sans. Kidonk, mwen panse li lè pou nou pare pou kalite defi sa yo, pou nou panse yon lòt jan, e sa ki pi enpòtan, pou nou panse politikman.

Gen yon risk politik fòmidab nan brikolaj ak mezi. Ki sa ki fè HDR yo yon egzèsis esansyèl nan Nasyonzini pou dirije panse sou devlopman se kouraj pou avanse gwo lide vizyonè. Gwo lide yo, pa endèks la, se sa ki pi enpòtan. Trant ane depi nan kòmansman HDR a se ase tan pou gen kouraj pou di ke byenke HDI a te yon bon zouti mesaj, li pa totalman encapsule siyifikasyon an ni lespri devlopman imen an.

Mesaj kle ou a se retounen nan nwayo orijinal devlopman imen. Lè sa a, ki jan ou ta rekonseptualize lide sa a nan kontèks jodi a?

Mwen retounen nan premye kòmantè mwen yo. Mon krwar nou bezwen retourn lo konsep 1990 debaz, ki pa zis konsernan rezilta imen, me osi lo agency: devlopman pou, par e pour lepep. Men, analiz la ak langaj la bezwen ale nan enkyetid 21yèm syèk la ki te deplase pi lwen pase pwoblèm sosyal ak ekonomik, epi ki te enkòpore yon pi gwo konsantre sou enstitisyon ak pwosesis k ap kreye inegalite, ak menas egzistans lan nan chanjman nan klima nan yon kontèks. nan ipè-globalizasyon ak kapitalis finansyeize.

Yon reformulasyon 21yèm syèk la bezwen rezone ak enkyetid sosyal kontanporen pou devlopman imen, pou pran momantòm ak moun k ap chèche chanjman nan sistèm ekonomik dominan yo. Nosyon devlopman tèt li de pli zan pli rejte kòm yon konsèp trè defo ki anrasinen nan kolonyalis. Mouvman tankou 'dekwasans' ak altènativ yo, tankou 'ekonomi sikilè' a, te pran momantòm nan defi modèl ekonomik dominan yo. Re-artikulasyon sa a bezwen yon kad ki pi laj ki ale pi lwen pase pwoblèm sosyal ak ekonomik epi ki pran an konsiderasyon zafè dirabilite anviwònman an ak kesyon enstitisyonèl tankou inegalite estriktirèl. Lang devlòpman imen an pa fè rezon ak mouvman sa yo.

Mwen ta retounen nan 'devlopman kòm libète', e patikilyèman nan kad 'libète enstrimantal yo', ki gen ladann opòtinite sosyal, fasilite ekonomik, garanti transparans, sekirite ak libète politik. Nan devlope chapit la pou dènye Manyèl Palgrave sou Politik Ekonomi Devlopman, edited by Nissanke and Ocampo, mwen te gen opòtinite pou li plis sou diskisyon ki te fèt pandan orijin HDR la. Konsèp 'devlopman kòm libète' a tire sou apwòch kapasite men tou sou lòt lide. Li ta itil nan moman sa a yo dwe pi klè sou fondasyon li nan apwòch la kapasite ak poukisa sa a enpòtan. Sou front politik la, te toujou gen anbigwite sou ki jan ajanda devlopman imen an ta dwe sanble. Li pa janm te atikile, men se paske devlopman imen se pa yon preskripsyon politik. Nan nenpòt ka, li ta absid pou preskri yon fòmil politik ki ta anfòm tout peyi yo tout tan. Men, konsantre yo te sou sektè sosyal la ak sou politik ekonomik yo. Senk libète enstrimantal yo pi aderan ak apwòch kapasite ak lide santral devlopman imen an ki te atikile an 1990. Li mete sou pye yon kad pi laj ki gen ladann transparans, sekirite ak libète politik, ki pa nan HDI a e ki te neglije nan PNUD. rapò ak deba ki asosye yo. Sa ki pi enpòtan, enkyetid pi laj sa yo se aspè esansyèl nan konsèp debaz orijinal la.

Sakiko Fukuda-Parr se Direktè Pwogram Gradye Julien J. Studley nan Afè Entènasyonal ak Pwofesè Afè Entènasyonal nan New School. Ansèyman ak rechèch li yo konsantre sou dwa moun ak devlopman, sante mondyal, ak fikse objektif mondyal ak gouvènans pa endikatè. Soti nan 1995 rive 2004 li te otè prensipal ak direktè Rapò Devlopman Imen (HDR) Pwogram Nasyonzini pou Devlopman (PNUD).