Eksplwate fòs Pasifik la te tèm nan premye Kongrè Akademi Syans Pasifik la, ki te fèt soti 16 pou rive 18 fevriye 2026. Fidèl ak objektif li, rasanbleman an te reyini entelektyèl ki soti toupatou nan rejyon an pou yo te echanje lide sou fason pou bay nasyon Pasifik yo pouvwa, pou ankouraje kominote yo, epi pou enfliyanse sistèm syans entènasyonal la ak pèspektiv ak sistèm konesans Pasifik yo.
Pami diskou prensipal yo, te gen Onorab Aiono Dr Alec Ekeroma, ki te fè yon refleksyon kaptivan sou pouvwa kolektif nasyon Pasifik yo ak enpòtans konesans endijèn yo k ap travay ansanm ak syans oksidantal la pou ranfòse youn lòt.
“Pandan plizyè ane, vwa sid mondyal yo raman rive sou yon sèn entènasyonal. Sa a vre tou lè li rive syans. Rezilta a se desizyon konsènan Pasifik la ki pran pa moun ki pa reprezante nou. Rechèch sou Pasifik la eskli nou menm ak konesans endijèn nou yo. Epi kominote nou yo pa t kapab pataje benefis syans lan egalman.”
Kounye a, sitiyasyon an chanje.
"Kominote Pasifika nou an montre ke chanjman siyifikatif ka sèlman soti nan solisyon oto-detèmine, ki baze sou rejyon an. Etablisman an Pwen Fokal Rejyonal Konsèy Entènasyonal Syans lan pou Azi ak Pasifik la reflete rekonesans mondyal de reyalite sa a. Epi Akademi Syans Pasifik la demontre gwo kapasite syantifik rejyon nou an ak jenerasyon konesans k ap grandi a.
Kounye a nou gen yon fason klè ak inifye pou vwa syantifik Pasifik yo ka fè tande sou sèn mondyal la,” te di Hon Aiono.
Pwofesè Frances Separovic, ki reprezante Akademi Syans Ostralyen an epi ki sèvi kòm Ko-Prezidan Konsèy Konsiltatif Pwen Fokal Rejyonal ISC a, te reflechi sou vitès Akademi Pasifik la te etabli; yon temwayaj sou pwofondè ekspètiz nan tout rejyon an. Li te souliye tou solidarite ki genyen ant Ostrali ak eta Pasifik yo, jan kolaborasyon ant RFP a ak Akademi Pasifik la montre sa.
“Depi 2023, Pwen Fokal Rejyonal ISC a te travay men nan men ak patnè Pasifik yo pou sipòte aparisyon Akademi Syans Pasifik la. Sou wout la, ekip nou yo te vin pwofondman mele, yo travay nan diferan òganizasyon, zòn tan, ak manda tèlman sere ke souvan li difisil pou di ki kote yon ekip fini ak yon lòt kòmanse,” Pwofesè Separovic te di.
nouvo Fellows yo te ofisyèlman entwodui, yo te rantre nan ran chèchè ki pi distenge nan Pasifik la.
Akademi an tou te lanse nan Sant Rechèch Pasifik la, premye platfòm rechèch sou entènèt espesifik pou Pasifik la ki fonksyone ak entèlijans atifisyèl.
Dezyèm jou a te prezante yon echanj konesans rich ki soti toupatou nan rejyon an, avèk sesyon ki te kouvri travay entèdisiplinè nan sante klima, rechèch byomedikal, gouvènans ak diplomasi syantifik.
Jou sa a te wè lansman tou de "Yon Evalyasyon sou Envestisman ak Kapasite nan Rechèch ak Devlopman nan Dis Ti Eta Zile Pasifik an Devlopman yo"", yon rapò finanse pa UNESCO ki egzamine ekosistèm Rechèch ak Devlopman atravè dis peyi Pasifik yo.
Pwogram aswè a te gen ladan l Hon Kinoka Feo, Minis Edikasyon Siperyè, Rechèch, Syans ak Teknoloji, ak Espò Papua Nouvèl Gine. Diskou pasyone li a te mete syans Pasifik la ankre nan konesans endijèn, etik rechèch, ak ranfòsman kapasite kolektif. Sesyon an te fini ak pèfòmans tradisyonèl Samoan pa jèn talan EFKS Apia yo.
Nan dènye jou a, patisipan yo te tande Pwofesè Letuimanu'asina Emma Kruse Va'ai, Pwochanselye Inivèsite Nasyonal Samoa a, ki te pale sou pwoteksyon kilti ak lang nan edikasyon atravè liv timoun ki rakonte istwa Pasifik yo. Edikatè ki soti toupatou nan rejyon an te pataje rechèch ki te defye modèl defisi nan syans ak edikasyon, mete aksan sou apwòch inovatè, lokalize ak ki baze sou plas pou anseye elèv Pasifik ak Endijèn yo. Lòt sesyon yo te eksplore katografi gouvènans etik Pasifik la, kad rechèch ki dirije pa kominote a, ak souverènte done pou konplete ak bay kominote lokal yo pouvwa.
Diskisyon preliminè yo te poze fondasyon tou pou premye Akademi Jèn Pasifik la.
Felisitasyon pou Akademi Syans Pasifik la pou yon Kongrè istorik ki te bay yon platfòm pou divès entelektyèl Pasifik yo prezante konesans ki ranfòse syans nan tout rejyon an. RFP-AP a fyè pou sipòte inisyativ sa a epi li anvi apwofondi kolaborasyon avèk PAS la pandan l ap kontinye grandi.
Sipò pou Akademi Syans Pasifik la soti nan Depatman Endistri, Syans ak Resous Gouvènman Ostralyen an, atravè Pwen Fokal Rejyonal Konsèy Entènasyonal Syans lan pou Azi ak Pasifik la.